İSTANBUL-NURULLAH SARI(YSM) - Güneşin alçaldığı kış aylarında ortaya çıkan yorgunluk ve halsizlik hissinin temel nedenlerinden biri D vitamini eksikliğidir.
“Güneş vitamini” olarak bilinen D vitamini, güneş ışığının azalmasıyla birlikte vücutta yeterli düzeyde üretilemediği için özellikle kış aylarında takviye alınması öneriliyor.
Neden önemli?
D vitamini yağda çözünen bir vitamin. Bu, diğer yağlarla birlikte emildiği ve karaciğer ile yağ dokusunda depolandığı anlamına gelir. Vücutta kalsiyumun emilmesini sağlar ve kalsiyum ile fosfat dengesini düzenler. Bu mineraller, kemiklerin, dişlerin ve kasların sağlığı için gereklidir.
D vitamini kemik gelişiminde ve kemik dokusunun yenilenmesinde önemli rol oynar. Yetersiz alındığında yetişkinlerde osteomalazi (kemik yumuşaması), çocuklarda ise raşitizm (kemik eğriliği) görülebilir.
Kalsiyumla birlikte alınan D vitamini, kemik mineral yoğunluğunu korumaya yardımcı olur ve osteoporoz hastalarında kırık riskini azaltır.
Vücuttaki birçok doku, D vitaminine duyarlı reseptörler taşır. Bu nedenle D vitamini, kas gücünün korunması gibi nöromüsküler işlevlerde de etkilidir.
D vitamini eksikliği, yüksek tansiyon ve kalp yetmezliği gibi kardiyovasküler rahatsızlıklarla ilişkilendirilir. Ancak düşük D vitamini seviyesinin bu hastalıklara doğrudan yol açıp açmadığı net değildir.
Independent'ın haberinde yer alan; bazı araştırmalar, D vitamininin bağışıklık sistemini destekleyebileceğini de gösteriyor. Düzenli D vitamini takviyesinin grip veya COVID-19 gibi solunum yolu enfeksiyonlarının şiddetini azaltabileceği öne sürülüyor.
D vitamini eksikliğinin multipl skleroz (MS) ve depresyon ile de bağlantılı olabileceğine dair bulgular bulunuyor. Ancak bu konuda yapılan çalışmalar kesin sonuçlar ortaya koymuyor.
Nereden alabiliriz?
D vitamini, diğer vitaminlerden farklı olarak temel olarak güneş ışığı ile üretilir.
Independent'ın haberine göre; İngiltere'de ihtiyaç duyulan D vitamininin %80–90’ı güneşten karşılanıyor. Mart sonu ile Eylül ayı arasında güneş ışığı genellikle yeterli düzeydedir ve vücut doğal olarak D vitamini üretir.
Ancak ekimden mart başına kadar güneş ışığı yeterince güçlü değildir; bu nedenle cilt D vitamini sentezleyemez. Bu dönemde her bireyin günlük D vitamini takviyesi alması önerilir. Kış aylarında insanların daha fazla kapalı alanda vakit geçirmesi, bu ihtiyacı artırır.
Bazı besinlerde de D vitamini bulunur: yağlı balıklar (somon, sardalya), kırmızı et, yumurta sarısı ve D vitamini ile zenginleştirilmiş tahıllar bunlar arasındadır. Ancak besinler toplam D vitamini ihtiyacının yalnızca %10–20’sini karşılar.
Ne kadar alınmalı?
Dört yaş ve üzeri çocuklar ile yetişkinlerin sonbahar ve kış aylarında günde 10 mikrogram D vitamini alması önerilir.
Bir yaşın altındaki bebeklerin ise yıl boyunca 8,5–10 mikrogram D vitamini alması gerekir. Bu miktar, bebeklerin sınırlı D vitamini depolarına ve anneden aktarılan miktara bağlıdır. Güneşten üretim de genellikle yetersiz olduğu için takviye önerilir.
Hazır mama ile beslenen bebeklerde, mamalar zaten D vitamini ile zenginleştirildiğinden, yalnızca günde 500 ml’den az mama tüketenler için takviye gereklidir.
Genel kullanım için 25 mikrograma kadar olan ürünler güvenli kabul edilir.
D vitamini iki formda bulunur: ergokalsiferol ve kolekalsiferol. Her ikisi de ince bağırsakta iyi emilir; ancak araştırmalar kolekalsiferol formunun kandaki D vitamini düzeyini artırmada daha etkili olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar bazı kişilerin yıl boyunca D vitamini takviyesi almasını öneriyor. Bunlar arasında:
- Daha koyu ten rengine sahip kişiler,
- Cildini kapatan kişiler,
- Uzun süre kapalı alanda kalan veya evden çıkmayan kişiler,
- 65 yaş üzerindekiler yer alıyor.
Yaş ilerledikçe vücudun D vitamini üretim ve işleme kapasitesi azalır; bu nedenle yaşlı bireylerde takviye sürekli hale gelebilir.
Fazlası zararlı olabilir mi?
Önerilen miktardan fazla D vitamini almak gereksizdir ve sağlık açısından risk oluşturabilir. Yüksek doz takviyeler yalnızca doktor kontrolünde, eksiklik tespit edildiğinde alınmalıdır.
Uzun süre günde 100 mikrogramdan fazla D vitamini almak, kandaki kalsiyum seviyesini aşırı yükseltebilir. Bu durum kemik zayıflığı, böbrek ve kalp sorunlarına yol açabilir.
D vitamini vücutta uzun süre kaldığı için, aşırı alım belirtileri haftalar boyunca sürebilir.
Güneşten fazla D vitamini almak mümkün değildir; ancak cilt sağlığını korumak için aşırı güneşlenmeden kaçınılmalıdır.
Kış aylarında sınırlı güneş ışığı nedeniyle D vitamini eksikliği yaygındır. Günlük alınacak küçük bir D vitamini takviyesi, kemik ve kas sağlığını korumanın basit ve etkili bir yoludur.
YSM HABER MERKEZİ
