İSTANBUL-NURULLAH SARI(YSM) - Ukrayna, ABD’nin beklentilerini karşılamak ile toprak ve diğer konularda kabul edilemez gördüğü tavizlerden kaçınmak arasında denge kurmaya çalışıyor.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, ABD’nin Moskova yerine Kiev’e daha fazla geri adım atması yönünde baskı yapmasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Ancak aynı zamanda, Ukrayna’nın Trump yönetimini sürece dahil etmek için elinden geleni yapması gerektiğini de açıkça belirtti.

Zelenski geçen hafta yaptığı açıklamada, ABD’nin savaşı haziran ayına kadar durdurma isteğinin ABD’nin siyasi takvimi tarafından belirlendiğini söyledi. Ara seçimler yaklaşırken, Trump yönetiminin odağının Ukrayna’dan uzaklaşmasının muhtemel olduğunu ifade etti.

“Tabii ki Amerikalıların ayrılmamasını isteriz” diyen Zelenski, ABD’nin haziran hedefi için Trump yönetiminin taraflara muhtemelen bu takvime göre baskı yapacağını söyledi.

Rusya'nın savaşı bitirmeye niyeti yok

Ukraynalı yetkililer ve analistler, Rusya’nın elinde savaşmaya devam edecek para ve asker bulunduğu sürece ve güçleri sahada yavaş da olsa ilerlemeyi sürdürürken, çatışmayı durdurmayı kabul edeceğine dair hiçbir işaret göstermediğini söylüyor.

Ukrayna ve Rusya, cuma günü yaptıkları açıklamada, görüşmelerin bir sonraki turunun salı ve çarşamba günleri Cenevre’de yapılacağını duyurdu. Taraflar bu ayın başlarında Birleşik Arap Emirlikleri’nde, bir ABD heyetiyle birlikte bir araya gelmişti. Barış yönünde kayda değer bir ilerleme sağlanamadı.

Toprak ve seçimler gibi konularda Ukrayna’dan istediğini alamaması durumunda ABD’nin ne yapmaya hazır olduğu ise belirsizliğini koruyor. Trump, savaşı sona erdirdiği için siyasi kredi almak istediğini açıkça ifade etti ve yönetimi tarafından belirlenen diğer bazı son tarihler de ciddi bir sonuç doğurmadan geçip gitti. ABD’li yetkililer, Washington tarafından başlangıçta önerilen ve Rusya’ya yakın bulunan bazı maddelere Ukrayna’nın itiraz etmesine rağmen görüşmelere dahil olmayı sürdürdü.

Zelenski, ABD’nin süreçten çekilmeyi planladığına dair herhangi bir sinyal almadığını söyledi. Ancak Ukrayna parlamentosu üyesi Yaroslav Yurçişin, Trump yönetiminin Ukrayna’nın uzlaşmaya hazır olmaması durumunda, seçim yapılması da dahil olmak üzere, müzakere sürecinden çekilmekle tehdit ettiğini belirtti.

Yurçişin, parlamentoda aldığı bilgilere dayanarak, bu ay Birleşik Arap Emirlikleri’nde yapılan görüşmeler sırasında ABD’nin Ukrayna’da 15 Mayıs’a kadar seçim yapılmasını istediğini söyledi. Savaş devam ederken bunun bu kadar kısa sürede gerçekleşmesinin son derece düşük bir ihtimal olduğunu ifade etti.

Seçim yapılması yönündeki ABD baskısı, Rusya’nın talepleriyle örtüşüyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Zelenski’nin “cumhurbaşkanlığı seçiminde yarışmaktan korktuğu için meşruiyetini kaybettiğini” söylemiş ve onunla imzalanacak herhangi bir anlaşmanın “anlamsız” olacağını savunmuştu.

Ukrayna’da seçimler, Şubat 2022’de savaşın başlamasından bu yana sıkıyönetim kapsamında askıya alınmış durumda. Kamuoyu yoklamaları, çatışmalar sona ermeden ve güvenli şekilde oy kullanma koşulları oluşmadan seçimlerin yeniden başlatılmasına kamu desteğinin çok düşük olduğunu gösteriyor.

Bununla birlikte bazı muhalif isimler, erken seçimin hazırlıksız olan rakiplerine karşı avantaj sağlayabileceği için Zelenski’nin buna sıcak bakabileceğini dile getirdi.

Zelenski, parlamentodan savaş koşullarında seçim yapılmasına yönelik mevzuat hazırlamasını istedi ve üst düzey bir milletvekiline göre bir çalışma grubu önümüzdeki haftalarda taslak plan geliştirecek.

Ukrayna, hangi tavizleri verirse versin, Batılı müttefiklerinden Rusya’nın yeniden saldırmasını önleyecek güçlü güvenlik garantileri almadan Moskova ile bir anlaşma yapamayacağını söylüyor.

ABD'nin sunacağı güvenlik garantilerinin sınırları hala belirsiz

Bu güvenlik garantilerinin nasıl bir biçim alacağı ise, yıllardır süren görüşmelere ve Trump’ın göreve gelmesinden bu yana yoğunlaşan diplomatik temaslara rağmen hâlâ belirsiz.

ABD ve Ukraynalı liderler, güvenlik garantileri konusunda önemli ilerleme sağlandığını ve imzaya hazır bir belgenin neredeyse tamamlandığını defalarca dile getirdi. Son görüşmelerin, olası bir ateşkes ihlaline verilecek yanıtların sıralaması gibi teknik konulara odaklandığı, ancak Ukrayna’nın Rusya’ya taviz vermeden önce yanıt almak istediği temel soruların hâlâ çözümsüz olduğu belirtiliyor.

Kiev’de birçok kişi ise, Ukrayna’nın yeterince güçlü gördüğü güvenlik garantilerini içeren herhangi bir anlaşmayı Putin’in reddedeceğini düşünüyor.

“Bu savaşın hem ABD halkını hem de Ukrayna halkını tatmin edecek şekilde sona ermesini istiyoruz” diyen Zelenski, “Uzlaşmalar bile adil olmalı. Önce güvenlik garantilerini imzalamayı, ardından diğer belgeleri imzalamayı çok isterim” ifadelerini kullandı.

"Donbas’ı ver, savaş bitsin"

Müzakerelerdeki en zorlu başlıklardan biri ise toprak meselesi. ABD, Kiev’i Ukrayna’nın doğusundaki Donbas bölgesi konusunda taviz vermeye zorluyor. Zelenski geçen hafta açık bir şekilde, Putin’in Trump’tan bu bölgenin kendisine verilmesini istediğini söyledi. Putin’in talebini özetleyen Zelenski, “Muhtemelen şöyle bir şey: Bana tüm Donbas’ı verin, ben de savaşı bitireyim. Kısa versiyonu bu” dedi.

Zelenski, ABD’nin Ukrayna’nın hâlâ kontrol ettiği Donbas’ın bir kısmından çekilmesini ve bölgenin bir “serbest ekonomik bölgeye” dönüştürülmesini yeniden önerdiğini söyledi.

Ancak Zelenski, “Bu fikre ne Ukrayna ne de Rusya hiçbir zaman istekli olmadı” dedi. Ukrayna’nın uzun süredir önerisinin, iki ordunun da cephe hattından eşit mesafede geri çekilmesi olduğunu belirtti.

Ukrayna’nın Donbas’tan tamamen çekilmesi yönündeki herhangi bir plan kapsamında, bölgenin Rusya mı yoksa uluslararası bir otorite tarafından mı yönetileceği ve denetleneceği ise belirsizliğini koruyor.

Barış görüşmelerine rağmen, tüm göstergelerin Rus ordusunun “savaşa devam etmeye hazırlandığını” ortaya koyduğunu söyleyen Zelenski, Ukrayna istihbaratına göre Rusya’nın silah üretimini artırdığını da ifade etti.

Rusya savaş boyunca ilkbahar aylarında büyük taarruzlar düzenledi. Bu yıl da daha fazla toprak kazanmak ve müzakere masasında baskıyı artırmak için benzer bir hamle yapması bekleniyor.

Diplomaside ilerleme yok

Kiev merkezli New Geopolitics Research Network’ün direktörü Mykhailo Samus, “Rusya ancak ekonomide ve savaşı sürdürmek için gerekli kaynaklarda avantajını açık şekilde kaybetmeye başladığında ateşkese yönelecektir” dedi ve şöyle devam etti:

“Bu nedenle hayaller yerine Rus petrolüne yönelik kısıtlamalar sıkılaştırılmalı ve Ukrayna’ya hava savunma sistemleri sağlanmalıdır. Diplomaside ise sıfır ilerleme görüyorum”

Rusya’nın savaş çabalarının en güçlü finans kaynağı olan petrol gelirleri, kısmen Trump yönetiminin yaptırımları nedeniyle önemli ölçüde geriledi. Tahminlere göre Moskova artık Ukrayna’da kaybettiğinden daha az sayıda askeri orduya katabiliyor.

Buna rağmen Rus saldırıları aralıksız devam etti. Açık kaynak verilerini inceleyen Conflict Intelligence Team’e göre, 2025 yılında sivil kayıplar arttı.

Nobel Barış Ödülü sahibi Center for Civil Liberties’in başındaki Ukraynalı insan hakları hukukçusu Oleksandra Matviichuk, sosyal medyada barış görüşmelerinin ardından birçok Ukraynalının aklındaki soruyu dile getirdi:

“Trump’ın müzakerelerle geçen yılı, neden Ukrayna’daki siviller için tam kapsamlı işgalden bu yana en ölümcül yıl oldu?”

YSM HABER MERKEZİ