İSTANBUL-NURULLAH SARI(YSM) - Yapay zeka yatırımları şirketler için verimlilik artışı sağlarken, Birleşik Krallık’ta istihdam üzerindeki etkisi benzer ekonomilere kıyasla daha yıkıcı oluyor.
Morgan Stanley’in Bloomberg ile paylaştığı araştırmaya göre, Britanyalı şirketler son 12 ayda yapay zeka nedeniyle net yüzde 8 oranında istihdam kaybı bildirdi.
Bu oran, incelenen ülkeler arasında en yüksek seviye olurken, uluslararası ortalamanın da yaklaşık iki katına işaret ediyor.
Bloomberg tarafından haberleştirilen araştırma; perakende, gayrimenkul, ulaşım, sağlık ekipmanları ve otomotiv gibi yapay zekaya en açık beş sektörde, en az bir yıldır bu teknolojiyi kullanan şirketleri kapsıyor.
Bulgulara göre Britanya’da şirketler pozisyonların yaklaşık dörtte birini ya tamamen ortadan kaldırdı ya da boşalan rolleri yeniden doldurmadı. Ancak benzer ülkelerden farklı olarak, yapay zeka kullanımının yeni istihdam yaratma etkisi sınırlı kaldı.
Verimlilik artışı ise dikkat çekici. Britanyalı firmalar, yapay zeka sayesinde ortalama yüzde 11,5’lik bir üretkenlik artışı bildirdi.
Bu oran ABD’deki şirketlerle neredeyse aynı düzeyde. Buna karşın ABD’de yapay zeka kaynaklı istihdam artışı, işten çıkarmaların önüne geçmiş durumda. Britanya’da ise verimlilik kazancı, iş gücü kaybını telafi etmiyor.
İşten çıkarmalar 202'den bu yana en yüksek seviyesinde
Yapay zekanın etkisi, Britanya ekonomisinin zaten zorlandığı bir döneme denk geliyor. Yükselen bordro maliyetleri, yavaşlayan büyüme ve siyasi belirsizlik, şirketlerin istihdam iştahını baskılıyor.
Resmî verilere göre işten çıkarmalar 2020’den bu yana en hızlı seviyeye ulaşmış durumda. Asgari ücretteki artışlar ve ulusal sigorta primlerindeki yükseliş de işe alım planlarını sınırlıyor.
Bloomberg’in Ulusal İstatistik Ofisi verileri üzerinden yaptığı analize göre, yapay zekadan en çok etkilenmesi beklenen mesleklerde ilanlar genel ortalamanın üzerinde düşüyor.
ChatGPT’nin piyasaya sürüldüğü 2022’den bu yana yazılım geliştirici, insan kaynakları yöneticisi ve yönetim danışmanı gibi pozisyonlara yönelik ilanlar yüzde 37 azalırken, diğer mesleklerdeki düşüş yüzde 26 seviyesinde kaldı.
Özellikle genç çalışanlar açısından risk oluşturuyor
Uzmanlara göre bu tablo, özellikle genç çalışanlar açısından risk oluşturuyor.
Resmî istatistikler, ekonomideki toplam açık pozisyon sayısının 2022’den bu yana üçte birden fazla azaldığını, bunun yaklaşık beşte birinin yapay zekaya açık sektörlerden kaynaklandığını gösteriyor.
Genç işsizlik oranı ise Kasım 2025’e kadar olan üç aylık dönemde yüzde 13,7’ye yükselerek 2020’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Uzun vadede yapay zekanın Britanya ekonomisi için önemli bir büyüme potansiyeli sunduğu da vurgulanıyor.
İngiltere Merkez Bankası ve Bütçe Sorumluluk Ofisi, teknolojinin önümüzdeki on yılda verimlilik artışına yıllık 0,8 puana kadar katkı sağlayabileceğini öngörüyor.
Ancak Morgan Stanley araştırmasına göre mevcut eğilimler, yapay zekanın kısa vadede iş gücü piyasasında özellikle erken kariyer aşamasındaki beyaz yakalılar için ciddi bir sarsıntı yarattığını gösteriyor.
YSM HABER MERKEZİ