İSTANBUL-NURULLAH SARI(YSM) - Bu yıl planlanan halka arz öncesinde SpaceX CEO’su Musk, son podcast röportajlarında ve şirket toplantılarında “Moonbase Alpha” adını verdiği bir Ay üssü kurmak ve Ay yüzeyine uydu fırlatmaya yönelik bir sistem yerleştirmek istediğini söyledi. Bu üs, Musk’ın öngördüğü ve bir milyon uyduya kadar ulaşabilecek yapay zeka hesaplama ağının altyapısını güçlendirmeye yardımcı olacak.
Reuters'ın bildirdiğine göre, Musk’ın Ay’a yönelik artan ilgisi, 2002’de şirketi kurduğundan bu yana sürekli gündemde tuttuğu Mars kolonisi hedefinin önüne geçmiş durumda. Geçen yaz bile Musk, insansız bir Starship görevini Mars’a göndermeyi umduğunu söylemiş ve Ay’ı bir “dikkat dağıtıcı unsur” olarak nitelendirmişti.
Son haftalarda Bezos’un uzay şirketi Blue Origin de kendi Ay programına ağırlık verdi. Şirket, yörünge altı uzay turizmi faaliyetlerini sonlandırarak kaynaklarını bu yıl yüzeye gönderilmesi planlanan insansız görev öncesinde Blue Moon iniş aracı programına yönlendirdi.
Musk, bu yıl gerçekleşmesi planlanan halka arz öncesinde SpaceX’in uzay alanındaki baskın konumunu koruyacağını yatırımcılara göstermek istiyor. Bu halka arzın şirket değerini 1 trilyon doların üzerine çıkarabileceği konuşuluyor.
Musk’ın bu hafta X platformunda Ay’a “stratejik bir yön değişikliği” yapıldığını ima eden paylaşımlarının ardından Bezos, Ezop’un hızlı ama dikkatsiz tavşana karşı yarışı kazanan kaplumbağa masalını hatırlatan siyah-beyaz bir kaplumbağa görseli paylaştı.
Blue Origin’in mottosu da bu hikayeye dayanıyor: Latince “adım adım, kararlılıkla” anlamına gelen “Gradatim Ferociter”.
Diğer uzay şirketlerinin yöneticileri de ABD hükümetinin yeni Ay programına yapacağı harcamaların artmasından fayda sağlamayı beklediklerini belirtiyor.
Bezos, Musk’ın peşinde
Blue Origin’in bu yıl gerçekleştirmeyi planladığı insansız Ay görevi, NASA’nın Artemis programı kapsamında ileride yapılacak astronot inişlerinin ön hazırlığı niteliğinde. Program aynı zamanda büyük ölçüde SpaceX’in Starship aracına da dayanıyor.
Seattle merkezli şirketin iniş aracı geçen hafta, fırlatma sürecinin önemli aşamalarından biri olan termal ve vakum testleri için NASA’nın Teksas’taki Johnson Uzay Merkezi’ne gönderildi.
Blue Origin ve SpaceX, Ay iniş araçlarını NASA’dan sağlanan milyarlarca dolarlık finansmanla geliştiriyor. NASA, 1969’da Ay’a ilk insanı indirmiş ve 1972’de sona eren Apollo programı kapsamında toplam 12 ABD’li astronot Ay yüzeyinde yürümüştü.
Ay misyonu Mars'a açılan kapı görevi görecek
Ajans, Ay’a dönüşü Mars görevleri için bir hazırlık olarak görüyor. NASA, Çin’in 2030 için belirlediği insanlı Ay inişi hedefi karşısında yarışta geri kalmamak için şirketlere geliştirme süreçlerini hızlandırmaları yönünde baskı yapıyor.
Musk ise bu hedefin ötesine geçerek Ay’da “kendi kendine büyüyen bir şehir” kurmak ve Ay yüzeyinden yapay zeka uyduları fırlatmak istediğini açıkladı. Bu plan, SpaceX’in bu ay Musk’ın xAI şirketini satın almasının ardından yapay zeka hesaplama kapasitesini uzaya taşıma hedefinin bir parçası olarak görülüyor.
Uzay yatırımları konusunda uzman ProcureAM’in CEO’su Andrew Chanin, “Ay stratejik bir sıçrama noktası haline gelirse ve SpaceX buraya erken ulaşarak altyapıyı kurarsa, bu altyapının nasıl kullanılacağı konusunda söz sahibi olabilir” dedi.
Dalga etkisi uzay şirketlerini canlandırıyor
SpaceX’in Starship roketi henüz yörüngeye operasyonel bir yük yerleştirmedi, ancak 2023’ten bu yana 11 kez fırlatıldı ve bir ay içinde geliştirilmiş bir test uçuşu planlanıyor. Roketin Ay iniş aracı olarak görev yapacak üst aşaması için hedeflenen 2028 insanlı Ay'a iniş tarihi, sektörün birçok uzmanına göre oldukça iddialı.
Starship’in Ay'a iniş aracı olarak kullanılabilmesi için yörüngede başka bir “tanker” Starship ile yakıt ikmali yapılması ve zorlu Ay yüzeyine güvenilir şekilde iniş gerçekleştirilmesi gibi birçok teknik aşamanın tamamlanması gerekiyor.
Musk ile Bezos rekabeti ABD ile Çin rekabetinde Washington'a avantaj sağlıyor
NASA’nın insanlı uzay operasyonlarını yönettikten sonra SpaceX’in Teksas’taki Starship geliştirme sahasında görev alan Kathy Lueders, Musk ile Bezos arasındaki rekabetin ve Musk’ın Ay’a odaklanmasının NASA’nın Çin ile rekabetine de katkı sağladığını söyledi.
Şu anda bağımsız sektör danışmanı olarak görev yapan Lueders, “Bu açıklamalarla birlikte SpaceX artık Ay’a dönüş konusunda son derece net ve yoğun bir şekilde odaklanmış durumda” ifadelerini kullandı.
Musk-Bezos rekabeti, ABD’de henüz gelişmekte olan Ay ekonomisinin diğer alanlarını da harekete geçiriyor.
Ay yüzeyine keşif aracı gönderen ve gelecekte Ay altyapısı kurmayı planlayan Lunar Outpost’un CEO’su Justin Cyrus, “Bu hafta 20 yatırımcı benimle iletişime geçti” dedi ve sözlerini şöyle sürdürdü:
“Son iki yılda yatırımcıların Ay’a bakış açısında çok belirgin bir değişim var ve Elon’un açıklamaları bu ilgiyi daha da büyük bir hale getirdi”
YSM HABER MERKEZİ