İSTANBUL-NURULLAH SARI(YSM) - Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin erken genel seçim kararı alabileceği öne sürüldü. Takaichi’nin koalisyon ortağı tarafından yapılan açıklama Takaichi’nin şubat ayında bir seçim yapılmasını değerlendirdiğine dair basında yer alan haberlerin ardından geldi.
Reuters'ta yer alan habere göre, muhafazakâr çizgideki Takaichi için bu seçim, ekim ayında göreve gelmesinden bu yana ilk kez seçmenin karşısına çıkması anlamına gelecek. Japonya’nın ilk kadın başbakanı olan ve Britanya’nın eski başbakanı Margaret Thatcher’a hayranlığıyla bilinen Takaichi, göreve başladığından bu yana yüksek seyreden kamuoyu desteğini sandığa yansıtma fırsatı bulabilir.
Çin’e karşı sert tutumu sağ seçmen nezdinde destek toplarken, Japonya’nın güçlü Asyalı komşusuyla ciddi bir diplomatik krize de yol açtı.
Japonya Yenilik Partisi (Ishin) lideri Hirofumi Yoshimura, cuma günü Takaichi ile görüştüğünü ve başbakanın seçim takvimine ilişkin yaklaşımının “yeni bir aşamaya” geçtiği izlenimini edindiğini kamu yayıncısı NHK’ye söyledi.
Erken seçim bütçe planlarını zorlaştırabilir
“Basında yer alan şekilde bir karar almasına şaşırmam,” diyen Yoshimura, Yomiuri gazetesinin cuma günü hükümet kaynaklarına dayandırdığı haberinde, Takaichi’nin 8 ya da 15 Şubat’ta erken seçime gitmeyi değerlendirdiğinin yazıldığını hatırlattı. Yoshimura, görüşmede seçim tarihine ilişkin somut bir takvim konuşulmadığını da ekledi.
Takaichi ise perşembe günü kaydedilen ve pazar günü yayımlanan NHK röportajında, seçim çağrısının zamanlamasına ilişkin net bir açıklama yapmaktan kaçındı. Asya’nın en büyük ikinci ekonomisini canlandırmak için yüksek kamu harcamalarını savunan Takaichi, bakanlarına mart ayında sona erecek mali yıl için hazırlanan ek bütçenin zamanında uygulanmasını ve gelecek mali yıl bütçesinin parlamentodan geçirilmesini sağlama talimatı verdiğini söyledi.
“Şu aşamada önceliğim, enflasyonun etkilerini hafifletmeyi amaçlayan teşvik politikalarımızın kamuoyunda somut fayda olarak hissedilmesini sağlamak,” dedi.
Ancak muhalefetteki Komeito partisinin lideri Tetsuo Saito, şubat ayında yapılacak bir seçimin “Japon ekonomisinin kritik bir dönemden geçtiği bir süreçte bütçenin mali yıl sonuna kadar geçirilmesini imkânsız hale getireceğini” söyledi. NHK’ye konuşan Saito, Takaichi’nin 23 Ocak’ta toplanacak parlamentoyu feshetmeyi değerlendirdiğine dair haberler karşısında şaşkınlığını dile getirdi.
Takaichi’nin ilk bütçesi olan 783 milyar dolarlık harcama paketi, amiral gemisi niteliğindeki programlarını da içeriyor. Yomiuri’nin erken seçim haberinin ardından yen, cuma günü dolar karşısında değer kaybetti.
Japon ekonomisi ABD’nin artırdığı gümrük tarifelerinin etkisini görece atlatmış olsa da, kalıcı gıda enflasyonu tüketimi baskılamayı sürdürüyor. Bütçenin mart sonuna kadar yasalaşamaması halinde hükümetin geçici bir bütçe hazırlaması gerekecek; bu da harcama programlarının uygulanmasını geciktirebilir.
Çin’le gerilim ekonomik risk oluşturuyor
İçişleri ve İletişim Bakanlığı, cumartesi günü yaptığı açıklamada, bölgesel seçim kurullarına olası bir erken seçim ihtimaline karşı hazırlıklara başlamaları çağrısında bulundu. Bakanlık bunun yalnızca basında çıkan haberlere yanıt niteliğinde olduğunu söylese de, siyaset analisti Shigenobu Tamura bu adımın seçimin “fiilen kesinleştiği” anlamına geldiğini belirtti.
Eski başbakanlardan ve ana muhalefetteki Anayasal Demokrat Parti’nin lideri Yoshihiko Noda ise, Takaichi’nin seçimden önce bütçeyi geçirmesini beklediğini ancak artık 23 Ocak’ta parlamentoyu feshedeceği kanaatine vardığını söyledi.
Japonya için bir diğer ekonomik risk de Çin’le yaşanan ticari gerilim. Pekin’in hayati önemdeki nadir toprak elementlerine yönelik kısıtlamalara gitmesi, ihracata bağımlı Japon ekonomisini olumsuz etkileyebilir.
Takaichi, kasım ayında Çin’in demokratik yönetilen Tayvan’a yönelik olası bir saldırısının Japonya için “varoluşsal bir tehdit” sayılabileceğini ve Tokyo’nun askeri karşılık verebileceğini söyleyerek krizi tetiklemişti. Çin Tayvan’ı kendi toprağı olarak görürken, ada yönetimi bu iddiayı reddediyor.
Bu açıklamaların ardından Çin, vatandaşlarına Japonya’ya seyahat etmeme çağrısı yaptı; toplantı ve etkinlikleri iptal etti; Japonya’nın askeri kullanımına yönelik çift amaçlı ürünlerin ihracatını yasakladı.
Takaichi, NHK’ye verdiği demeçte, yalnızca Japonya’yı hedef alan Çin ihracat kısıtlamalarının uluslararası kurallara aykırı ve kabul edilemez olduğunu söyledi. Japonya’nın bir yandan diplomatik kanallar üzerinden Çin’le müzakere yürüttüğünü, diğer yandan da G7 ortaklarıyla birlikte “belirli bir ülkeye” bağımlılığı azaltacak tedarik zincirleri kurmaya çalıştığını ifade etti.
Japonya’da Temsilciler Meclisi için bir sonraki genel seçimin en geç Ekim 2028’e kadar yapılması gerekiyor. Erken seçimde elde edilecek güçlü bir zafer, Takaichi’nin koalisyon üzerindeki hâkimiyetini pekiştirebilir. Liberal Demokrat Parti ile Ishin, alt mecliste kıl payı çoğunluğa sahipken, üst mecliste azınlıkta bulunuyor.
Takaichi, selefi Şigeru Ishiba’nın bir dizi seçim yenilgisinin ardından Liberal Demokrat Parti liderliğini kazanarak başbakan olmuş, parlamentonun onayını almıştı. Ancak henüz ulusal düzeyde bir seçime girmedi.
YSM HABER MERKEZİ
