Mikroplastiklerin özellikle deniz ürünlerinde bulunduğu bilinse de, uzmanlara göre aslında günlük beslenmede çok daha yaygın kaynaklar var. ÜAraştırmalar, insanların yiyecek ve içeceklerle günde sıfırdan 1,5 milyon mikroplastik parçacığına kadar tüketebildiğini gösteriyor. En büyük kaynağın ise şişe su olduğu düşünülüyor.
Science Alert'ın haberine göre; gıdalarımızda gizlenen 5 şaşırtıcı mikroplastik kaynağı:
1. Sakız
Uzmanlara göre sakız çiğnemek aslında plastik çiğnemekten farksız. Çoğu sakız, plastik ve kauçuktan oluşan bir “sakız bazı” içeriyor. Buna tatlandırıcı ve aroma maddeleri ekleniyor. Çiğneme sırasında bu baz mikroplastikler salıyor. Bir gram sakız, 637 mikroplastik parçacığına kadar açığa çıkarabiliyor.
Bitkisel polimerlerle yapılan doğal sakızlar da daha iyi bir alternatif sayılmıyor. Çünkü üretim ve paketleme sürecinde yine benzer miktarda mikroplastik oluşabiliyor. Araştırmalar, mikroplastiklerin büyük bölümünün çiğnemenin ilk sekiz dakikasında salındığını gösteriyor. Bu nedenle sürekli yeni sakız çiğnemek yerine bir taneyi uzun süre çiğnemek, maruziyeti azaltabiliyor.
2. Tuz
Tuz basit ve saf bir ürün gibi görünse de, araştırmalar dünya genelinde test edilen tuzların yüzde 94’ünün mikroplastik içerdiğini ortaya koyuyor. Kirlilik o kadar yaygın ki, deniz tuzu artık deniz ortamlarındaki mikroplastik kirliliğinin bir göstergesi olarak kabul ediliyor.
Ancak kirlilik sadece deniz tuzlarında değil; Himalaya gibi kara kökenli tuzlarda daha yüksek oranda bulunuyor. Üretim ve paketleme sürecinin de kirlenmede payı olduğu düşünülüyor. Ayrıca plastik öğütücülerle yapılan tuz öğütme işlemi, yalnızca 0,1 gram tuzda 7.600’ü aşkın mikroplastik parçacığı serbest bırakabiliyor. Uzmanlar, seramik ya da metal öğütücü kullanmayı ve tuzu plastik olmayan kaplarda saklamayı öneriyor.
3. Elma ve havuç
Meyve ve sebzelerde de mikroplastik kirliliği tespit edildi. 1.000 nanometreden küçük plastik parçacıkları olan nanoplastikler, bitkilerin köklerinden içeri girebiliyor. Mikroplastikler ayrıca ürünlerin yüzeyinde de bulunabiliyor.
Bir araştırma, en çok elma ve havuçta, en az ise marulda mikroplastik bulunduğunu ortaya koydu. Yine de bu miktar, işlenmiş gıdalara kıyasla oldukça düşük. Uzmanlar, mikroplastiklerin etkileri henüz tam bilinmese de meyve ve sebzelerin içerdiği antioksidanların (özellikle kırmızı, mor ve mavi renkteki pigmentlerin) sağlık açısından büyük fayda sağladığını hatırlatarak bu gıdaların tüketilmeye devam edilmesini öneriyor.
4. Çay ve kahve
Mikroplastik sadece çay poşetlerinden değil; çay yaprakları, kahve ve süt gibi bileşenlerden de geçebiliyor. Ancak en büyük kaynaklardan biri, plastik kaplı tek kullanımlık bardaklar. Sıcaklık arttıkça bardaklardaki plastik kaplamadan içeceğe daha fazla mikroplastik karışıyor.
Sıcak içeceklerde mikroplastik miktarı soğuk içeceklere göre daha yüksek. Bu nedenle soğuk içecek tercih etmek maruziyeti azaltabiliyor. Sütü cam şişeden almak da mikroplastik miktarını düşürüyor. Buna karşın cam şişelerdeki bazı gazlı içecek ve biralarda, metal kapaklardaki boya nedeniyle daha fazla mikroplastik saptandı.
Uzmanlara göre gevşek yapraklı çay kullanmak ve içeceği metal veya cam kaplarda hazırlamak mikroplastik alımını azaltmanın en etkili yolları arasında.
5. Deniz ürünleri
Mikroplastiklerin en sık ilişkilendirildiği gıdalardan biri deniz ürünleri. Ancak uzmanlar, deniz ürünlerinde tespit edilen miktarların diğer bazı kaynaklara göre oldukça düşük olduğuna dikkat çekiyor.
Filtreyle beslenen midye gibi deniz canlılarında gram başına yalnızca 0,2–0,7 mikroplastik parçacığı bulundu. Bu miktar, plastik çay poşetiyle hazırlanan tek bir bardak çayda salınan 11,6 milyar parçacığa kıyasla son derece düşük.
Mikroplastik maruziyetini azaltmanın yolları
Yiyecekleri plastik kaplarda saklamak ve yüksek oranda işlenmiş gıdalar tüketmek, dışkı örneklerinde mikroplastik oranının artmasıyla ilişkilendiriliyor.
Bu nedenle gıdaları cam kaplarda saklamak ve mikrodalgada cam kaplar kullanmak öneriliyor.
Ayrıca, en büyük mikroplastik kaynağı şişelenmiş su. Bir litre şişe suyu 240.000’e kadar mikroplastik parçacığı içerebiliyor.
Tamamen plastiksiz bir diyet oluşturmak şu an için mümkün görünmese de, bu küçük değişikliklerle mikroplastik maruziyetini önemli ölçüde azaltmak mümkün.
YSM HABER MERKEZİ