İSTANBUL-NURULLAH SARI(YSM) - DeepSeek’in küresel piyasalarda sarsıntı yaratan yapay zekâ atılımının üzerinden neredeyse bir yıl geçmişken, Çin 2026’ya yeni bir teknolojik ilerleme dalgasıyla giriyor. Ekonomi kırılganlığını korusa da, ticari roketlerden robotik sistemlere ve uçan otomobillere uzanan yenilikler Çin borsalarında güçlü bir yükselişi tetikliyor.
Bloomberg'de yer alan habere göre, yıla hızlı başlayan Çin teknoloji hisseleri, özellikle yerli inovasyonlara yönelik artan ilgiyle öne çıkıyor. Nasdaq benzeri yurt içi bir teknoloji endeksi bu ay şimdiye kadar yaklaşık yüzde 13 yükselirken, Hong Kong’da işlem gören Çinli teknoloji şirketlerini izleyen bir endeks yaklaşık yüzde 6 değer kazandı. Her iki gösterge de Nasdaq 100’ü geride bıraktı.
Nisan ayından bu yana Çin borsalarındaki yükselişin en önemli itici gücü, konut krizinin ve zayıf iç tüketimin gölgesinde kalmasına rağmen, yerli teknolojiye yönelik iyimserlik oldu. Bu ivmenin önümüzdeki aylarda daha da güçlenmesi bekleniyor. Zira DeepSeek yeni bir yapay zekâ modelini piyasaya sürmeye hazırlanırken, Çin yönetimi de teknolojik öz yeterliliği önceleyen yeni beş yıllık ekonomik planını açıklamaya hazırlanıyor.
Mobius Emerging Opportunities Fund’ın yöneticisi Mark Mobius, Bloomberg TV’ye yaptığı değerlendirmede, “Borsa bize Çin’in teknoloji alanında yaptıklarının önümüzdeki dönemde çok heyecan verici olacağını söylüyor. Çin’in hedefi artık ABD’yi ileri teknoloji, üst düzey çipler ve yapay zekâda yakalamak hatta geçmek. Para da bu yöne akıyor” dedi.
DeepSeek’in 27 Ocak’ta, düşük maliyetli ancak yüksek performanslı yapay zekâ modelleriyle piyasaları şaşırtmasının ardından, diğer Çinli şirketler de kendi modellerini geliştirme çalışmalarını hızlandırdı. Ülkedeki büyük internet şirketleri arasında Alibaba Group Holding ve Tencent Holdings gibi devlerde üretken yapay zekâ kullanımının hızla arttığı görülüyor.
Bu arada Çinli robotlar maratonlara katılıyor, boks maçlarında karşı karşıya geliyor ve halk dansları sergiliyor. Üretim sektöründe ise büyük dil modelleri; uçan taksiler, hassas takım tezgâhları gibi ileri ekipmanlara entegre ediliyor. Bu gelişmeler, yatırımcıların gözünde Çin’i düşük maliyetli bir üretim üssünden, ABD’nin teknoloji liderliğine gerçek bir rakip konumuna taşıyor. Küresel sermaye de bir sonraki büyüme motorunu ararken bu dönüşümü yakından izliyor.
Jefferies Financial Group’un takip ettiği 33 Çinli yapay zekâ hissesinden oluşan sepette, son bir yıldaki yükseliş toplam piyasa değerini yaklaşık 732 milyar dolar artırdı. Kurum, Çin yapay zekâ sektörünün toplam piyasa değerinin ABD’nin yalnızca yüzde 6,5’i düzeyinde olmasının, yukarı yönlü potansiyelin sürdüğüne işaret ettiğini belirtti.
Yapay zeka yüksek kazanç sağladı
Yükseliş yalnızca ikincil piyasalarla sınırlı kalmadı. Yapay zekâ bağlantılı Çinli şirketlerin son halka arzları yüksek kazançlar sağladı ve diğer şirketleri de borsaya açılma konusunda cesaretlendirdi. Bu süreçte, Xpeng’in uçan otomobil birimi, roket üreticisi LandSpace Technology ve BrainCo gibi şirketlerin halka arz hazırlığında olduğu belirtiliyor.
JPMorgan Asset Management’ta gelişen piyasalar ve Asya-Pasifik hisse senetleri uzmanı Joanna Shen, “Bir sonraki büyük yapay zekâ atılımının uygulama katmanında gerçekleşmesini bekliyoruz. Çin, giyilebilir teknolojilerden internet platformlarına uzanan geniş kullanım alanları sayesinde bu dönüşüme liderlik etmek için iyi bir konumda” değerlendirmesini yaptı.
Buna karşın hızlı yükseliş, değerlemelerin aşırı şiştiği yönünde kaygıları da beraberinde getirdi. Cambricon Technologies, Nvidia ile rekabet eden bir yapay zekâ çip üreticisi olarak, ileriye dönük kârların yaklaşık 120 katı seviyesinden işlem görüyor. Çinli robot şirketlerini izleyen bir endeksin ileriye dönük fiyat/kazanç oranı ise 40’ın üzerinde; bu oran Nasdaq 100’de yaklaşık 25 seviyesinde.
Pekin kaldıraçlı işlemleri sıkılaştırıyor
Pekin yönetiminin son dönemde kaldıraçlı işlemleri sıkılaştırma kararı da, özellikle teknoloji hisselerinde artan spekülatif hareketlere yönelik rahatsızlığın bir işareti olarak yorumlanıyor.
Buna rağmen bazı yatırımcılar, düşük maliyetli üretim yapısı ve güçlü devlet desteği nedeniyle sektörün uzun vadeli görünümüne iyimser yaklaşıyor. Gavekal Research analisti Tilly Zhang, Çin’in “ucuz ama yeterince iyi” yapay zekâ modellerine odaklanan stratejisinin, ABD’li rakiplerine kıyasla daha hızlı sonuç verebileceğini belirtti.
Bu çeyrek içinde açıklanması beklenen DeepSeek’in R2 modeli, bir sonraki katalizör olarak görülüyor. Bloomberg Intelligence’a göre, yüksek performansı çok düşük maliyetle sunması beklenen bu model, Çin’i ABD’nin yapay zekâ üstünlüğüne karşı en güçlü rakip konumuna yeniden taşıyabilir.
Mart ayında açıklanması beklenen ve teknolojik bağımsızlığa güçlü vurgu yapan yeni beş yıllık planın ayrıntıları da, yükseliş beklentisi taşıyan yatırımcılar için ek bir motivasyon kaynağı olabilir. William Blair Investment’ta portföy yöneticisi Vivian Lin Thurston, ileri teknoloji ve güçlü ihracat kapasitesine sahip sektörlerde kâr artışının sürmesi halinde, Çin hisselerinin ABD’li rakiplerini geride bırakmaya devam edebileceğini belirtiyor.
YSM HABER MERKEZİ